Yeni Yorum Gönder 
 
Konuyu Oyla:
  • Toplam: 1 Oy - Ortalama: 5
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Staja Başlama Maliyet Muhasebesi Ders Notları
20.06.2013, 12:42
Yorum: #1
Staja Başlama Maliyet Muhasebesi Ders Notları
Staja Başlama Maliyet Muhasebesi Ders Notları

MALİYET MUHASEBESİNDE KAVRAMLAR

► Maliyet Muhasebesi : Üretim işletmelerinde kullanılan mamüllerin maliyetinin hesaplandığı, bununla birlikte planlama ve karar almaya yardımcı olan, yönetim kararlarına dayanak oluşturan bir muhasebe sistemidir.

Geniş Anlamda Maliyet : Elde edilecek bir mal ve hizmet karşılığında yapılacak harcamaların toplamıdır.

Dar Anlamda Maliyet : Üretim aşamasında tüketilen girdilerin toplam değerleridir.

► Gider : Satın alınan veya üretilen mal ve hizmetlerin kullanılması yada satılmasıyla maliyet giderlerine dönüşür.

► Tükenmemiş Maliyet : İşletmenin gelecekte de gelir yaratan varlıklarıdır.
Örnek, stoklar, duran varlıklar, peşin ödenmiş giderler.

► Tükenmiş Maliyet : Varlık niteliğini kaybederek dönemin gelirinden düşülen maliyetlerdir. Örnek, satılan malın maliyeti, dönemin kırtasiye ve stok giderleri.

► Gider Tanıma Kuralları

a-) Sebep Sonuç İlişkisi : Maliyetler yarattıkları gelirlere karşı giderleştirilir. Maliyetin gidere dönüştürülmesini sağlayan kuraldır. Örneğin, Satılan malın maliyeti

b-) Sistematik Dağılım : Birden fazla dönemde faydalanılan bir malın maliyeti, dönemler itibariyle dağıtılır. Örneğin, Amortisman dağıtımı

c-) Giderin Hemen Tanınması : Gelecek dönemde yarar sağlamayan maliyetler cari dönemin gideri olarak tanımlanır. Örneğin, Satış ve yönetim giderleri.

► MALİYET MUHASEBESİNİN AMAÇLARI

a-) Mamüllerin birim maliyetini hesaplamak
b-) Yönetim kararlarına dayanak oluşturmak
c-) Planlama ve kontrol
d-) Başarı, değerleme, aracı olarak kullanılır
(2003 Büt. Sın) Bölüm yöneticilerinin finansal sonuçlardaki payı ve sorumluluğu soruldu.


► (2003 ara sınav) Muhasebede, maliyet ilkesinin temelini ilk kayıt ve gelirin gerçekleşmesi kuralları oluşturur.


► YÖNETİM BİLGİ SİSTEMİNİN ÖĞELERİ

1-) Satın alma bilgi sistemi
2-) Üretim bilgi sistemi (2003 final sorusu)
3-) Muhasebe bilgi sistemi
4-) Pazarlama bilgi sistemi











►MALİYET MUHASEBESİ İLE FİNANSAL MUHASEBE ARASINDAKİ FARKLAR

Finansal Muhasebe Maliyet Muhasebesi
İç ve dış gruplara bilgi verir İç gruplara bilgi verir
Tutarlar kesindir Tutarlar tahmini de olabilir
Para temel ölçü birimidir Para dışı öğelerde kullanılır
Kayıtlar muhasebe ilkelerine göre yapılır Yönetim için yararlılık ve beklentiler önemlidir
Bütün işletmeler finansal muhasebe tutmak zorundadır Sadece üretim yapan işletmeler tutar

► MALİYET SİSTEMİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

1-) İşletmenin faaliyet konusu
2-) Kullanılan teknoloji
►3-) Yönetimin beklentileri
4-) Üretim politikaları

► MALİYET SİSTEMLERİ

1-) Kullanılan tutarların gerçek ve tahmini olmasına göre ayrım

a-) Fiili maliyet sistemi: Gerçekleşmiş tutarlara dayanır. Uygulamadaki en yaygın sistemdir.
b-) İleriye Dönük maliyet sistemi: Tahmini tutarlara dayanır. Planlama ve kontrol aracı olarak kullanılır
- Standart maliyet sistemi: Bilimsel esaslara dayanılarak yapılan maliyet sistemidir.
- Tahmini maliyet sistemi: Geçmiş dönemlere dayanılarak yapılan maliyet sistemidir.

Standart > Fiili = Olumlu Sapma
Standart < Fiili = Olumsuz Sapma

300 - 250 = 50 ( fazla yükleme ) Olumlu Sapma
300 - 350 = 100 ( eksik yükleme ) Olumsuz Sapma

► Ortaya çıkan fark (sapma) FARK HESAPLARINDA izlenir.

Olumsuz sapma fark hesaplarının borç tarafında yer alır.
Olumlu sapma fark hesaplarının alacağında yer alır.

2-) Birim maliyetin hesaplanma yöntemine göre ayrım

a-) Safha maliyet sistemi: Birbirlerini izleyen üretim safhalarında sürekli ve aynı mamülü üreten işletmelerin kullandığı maliyet sistemidir.
b-) Sipariş maliyet sistemi: Üretilen her birimin maliyetinin ayrı ayrı hesaplandığı maliyet sistemidir. Genellikle ileri teknoloji gerektiren, maliyetli (makine, gemi vb.) mamüllerin üretiminde tercih edilir.

Mamül Maliyet = Direkt Hammadde + Direkt İşçilik + Genel İmalat Maliyeti

3-) Mamül maliyetinin tümünü veya bir kısmını içermesine göre ayrılır.

a-) Tam Maliyet Sistemi
b-) Değişken Maliyet Sistemi

Mamül maliyetinin tümünü içeren maliyet sistemi “tam maliyet sistemi”dir. Mamül maliyetinin bir kısmını içeren maliyet sistemi “değişken maliyet sistemi”dir.
► BİR MAMÜLÜN MALİYETİNİ OLUŞTURAN ÖĞELER

a-) Sabit Maliyet: Üretim maliyetlerinden etkilenmeyen yani üretim hacmi ile artıp azalmayan maliyettir. (Örneğin kira gideri)
b-) Kısmi Maliyet: Üretim hacmiyle birlikte azalıp artan maliyettir. (Örneğin kullanılan hammadde, elektrik giderleri)

►Tam Maliyet Sistemi:Direkt İlk Madde Malz. + Direkt İşçilik + Genel İmalat Maliyeti (SABİT+DEĞİŞKEN)
►Kısmi Maliyet Sistemi: İki grupta inceliyoruz…
- Değişken Maliyet Sistemi:
Direkt İlk Madde Malz. + Direkt İşçilik + Genel İmalat Maliyeti ( DEĞİŞKEN )
- Direkt Maliyet Sistemi (Primer):
Direkt İlk Madde Malz. + Direkt İşçilik


Direkt İlk Madde ve Malzeme
Direkt İşçilik

Genel İmalat Maliyeti Sabit Maliyet
Değişken Maliyet


Örneğin… X üretim işletmesine ilişkin bilgiler Aralık ayı itibari ile aşağıdaki gibidir;
Üretimde kullanılan ilk mad. malz. = 850,000,000
Direkt işçilik = 100,000,000
Gen. İm. Mal. ( Sabit ) = 300,000,000
Gen. İm. Mal. ( Değişken ) = 100,000,000

a-) Yukarıdaki bilgilere göre TAM MALİYET SİSTEMİ’ni kullanan bir işletmede mamülün maliyeti ne kadardır?

Üretimde kullanılan ilk mad. malz. = 850,000,000
Direkt işçilik = 100,000,000
Gen. İm. Mal. ( Sabit ) = 300,000,000
Gen. İm. Mal. ( Değişken ) = + 100,000,000
1,350,000,000

b-) Yukarıdaki bilgilere göre DEĞİŞKEN MALİYET SİSTEMİ’ni kullanan bir işletmede mamülün maliyeti ne kadardır?

Üretimde kullanılan ilk mad. malz. = 850,000,000
Direkt işçilik = 100,000,000
Gen. İm. Mal. ( Değişken ) = + 100,000,000
1,050,000,000

Not: Değişken maliyet sistemini kullanan bir işletmede SABİT GENEL İMALAT MALİYETİ cari dönemin gideri olarak muhasebeleştirilir.


c-) Yukarıdaki bilgilere göre DİREKT MALİYET SİSTEMİ’ni kullanan bir işletmede mamülün maliyeti ne kadardır?

Üretimde kullanılan ilk mad. malz. = 850,000,000
Direkt işçilik = + 100,000,000
950,000,000






GELİR TABLOSU

X işl. 2003 tarihli gelir tablosu

SATIŞLAR
( - ) Satılan Malın Maliyeti
BRÜT SATIŞ K/Z  yada Ana Faaliyet K/Z
( - ) Genel Giderler  yada Satış Yönetim Giderleri veya Faaliyet Giderleri
FAALİYET K/Z

SATILAN MALIN MALİYETİ TABLOSU

Hammadde  Yarımamül  Mamül

Direkt İlk Madde Malzeme
(+)Dönembaşı İlk Madde Malzeme
Kullanılabilir Hammadde(ilk mad mal) Hammadde
(-) Dönemsonu Hammadde
Kullanılan Hammadde
(+)Direkt İşçilik
(+)Genel İmalat Maliyeti
Toplam Üretim Maliyeti
(+)Dönembaşı yarımamül Yarı Mamül
Dönemin üretim maliyeti
(-) Dönemsonu yarımamül
Üretilen mamül maliyeti
(+)Dönembaşı mamül
Satılabilir mamül maliyeti Mamül
(-) Dönemsonu mamül
Satılan mamül maliyeti

Not: Dönembaşları herzaman toplanır, dönemsonları herzaman çıkarılır.

Sınav Sorusu…

Bir üretim işletmesinde Mayıs ayına ait bilgiler aşağıdaki gibidir;

Dönembaşı Hammadde Stoğu : 385,000
Dönembaşı Yarı Mamül Stoğu : 255,000
Dönesonu Hammadde Stoğu : 320,000
Dönemsonu Yarı Mamül Stoğu : 115,000
Mayıs Ayı Hammadde Alışları : 860,000

Buna göre Mayıs ayında kullanılan hammaddelerin maliyeti ne kadardır?

a-) 925,000 b-) 1,065,000 c-) 1,130,000 d-) 1,180,000 e-) 1,245,000

Direkt İlk Madde Malzeme 860,000
(+)Dönembaşı İlk Madde Malzeme + 385,000
Kullanılabilir Hammadde 1,245,000
(-) Dönemsonu Hammadde - 320,000
Kullanılan Hammadde 925,000

Not: Çözüm için verilen bilgilerden sadece üçünü kullandık. Diğer verilenler karışıklık yaratmak amacıyla verilmiştir.







Sınav Sorusu…

Üretilen Mamül Maliyeti : 5,000,000
Dönembaşı Mamül Maliyeti: 2,000,000
Dönemsonu Mamül Maliyeti: 650,000

Buna göre satılan mamül maliyetini bulunuz.

Üretilen mamül maliyeti 5,000,000

(+)Dönembaşı mamül + 2,000,000

Satılabilir mamül maliyeti 7,000,000
(-) Dönemsonu mamül - 650,000

Satılan mamül maliyeti 6,350,000


Sınav Sorusu…

Satılan Mamülün Maliyeti: 25,000,000
Üretilen Mamülün Maliyeti: 28,000,000
Dönembaşı Mamül Maliyeti 2,000,000

Buna göre dönemsonu mamül maliyetini bulunuz.

Üretilen mamül maliyeti 28,000,000
(+)Dönembaşı mamül + 2,000,000
Satılabilir mamül maliyeti 30,000,000
(-) Dönemsonu mamül - 5,000,000
Satılan mamül maliyeti 25,000,000





























Sınav Sorusu…

X işletmesinin Mart ayına ait bilgileri şöyledir…

Kullanılan hammadde maliyeti: 10,000,000
Direkt işçilik maliyeti: 5,600,000
Endirekt işçilik maliyeti: 2,320,000
Endirekt malzeme alımı: 240,000
Endirekt malzeme stokları: 1 Mart: 120,000
31 Mart: 200,000

Toplam üretim maliyeti nekadardır?



Not 1: Genel İmalat Maliyeti, direkt işçilik ve hammadde
maliyetlerinin dışında kalan tüm maliyetlerdir. Endirekt
maliyetler ve işçilikler Genel İmalat Maliyetine girer.
Buna bağlı olarak öncelikle bulmamız gereken sorunun
istediği endirekt malzemedir. Endirekt giderlerin tamamını
topladığımızda Genel İmalat Maliyetini bulmuş olacağız…

Not 2: 1 Mart dönembaşı, 31 Mart dönemsonu anlamına gelir.



Endirekt Malzeme Alımı: 240,000
(+)En. Malz. Stokları (Dönembaşı): + 120,000
Kullanılabilir En. Malz. 360,000
(-) En. Malz. Stokları (Dönemsonu): - 200,000
Kullanılan En. Malz. 160,000


Endirekt İşçilik: 2,320,000
(+)Endirekt Malzeme: + 160,000
Toplam: 2,480,000

Kullanılan hammadde maliyeti: 10,000,000
(+)Direkt işçilik maliyeti: 5,600,000
(+)Genel İmalat Maliyeti + 2,480,000
Toplam Üretim Maliyeti 18,080,000


Sınav Sorusu…

İşletme 400,000,000 TL’lik ilk madde ve malzeme almıştır. Bunun 100,000,000 TL’lik kısmı endirekt malzemedir. 400,000,000 TL’lik malzemenin hepsini üretime göndermiştir. Üretime gönderilmenin yevmiye kaydını yapınız.

Direkt ilk mad. malz. gid. 300,000,000
Genel üretim gid. 100,000,000
İlk mad. malz. gid. 400,000,000








HESAPLAR

Fark Hesapları
Yansıtma Hesapları
Bağlantı Hesapları

7-A seçeneğineğindeki hesaplar

710 Direkt ilk madde ve malzeme gideri
720 Direkt işçilik gideri Üretim işletmelerinde kullanılan hesaplar
730 Genel üretim gideri
740 Hizmet üretim maliyeti Hizmet işletmelerinde kullanılır
750 AR-GE
760 Pazarlama satış dağıtım gideri
770 Genel yönetim gideri Tüm işletmelerce kullanılır
780 Finansman gideri

Fark Hesapları: Fiili maliyet ile tahmini maliyet arasında ortaya çıkan farkların izlendiği hesaplardır.

Yansıtma Hesapları: Gider hesaplarının gelir tablosuna aktarılmasında kullanılan hesaplardır.

Bağlantı Hesapları: Finansal muhasebe ile maliyet muhasebesi arasında bağlantı kurmak amacı ile izlenen hesaplarıdır.

Ünite 2

►MALZEME MALİYETLERİ

Üretim süresince kullanılan hertürlü malzeme ilk madde ve malzemedir. İlk madde ve malzeme, mamüle yüklenebilme olanağına göre direkt ve endirekt olarak ikiye ayrılır.

1-) Direkt Malzeme: Üretilen mamülün içine giren ana maddesini oluşturan ve ekonomik açıdan önemli olan malzemedir.
Örneğin… Mobilya için sunta, gömlek için kumaş

2-) Endirekt Malzeme:
a-) Yardımcı malzeme: Üretilen mamülün içine giren ancak ana maddesini oluşturmayan, ekonomik açıdan hesaplanması çok önemli olmayan malzemedir.
Örneğin… Mabilya için çivi, gömlek için düğme

b-) İşletme malzemesi: Üretim süreciyle ilgili olan ancak kesinlikle üretilen mamülün içine girmeyen malzemedir.
Örneğin… maskeler, bakım onarım malzemeleri, işçi önlükleri

İLK MADDE MALZEME HAREKETLERİNDE KULLANILAN BELGELER

İlk mad. malz. giderleri temel olarak tedarik, depolama ve üretime sevktir. Kullanılan belgeler ise ilk mad. malz. satın alma fişi, stok kartı, ilk mad. malz. istek fişidir. Bu üç belgeyi atölye şefleri yada ustabaşları hazırlar.










► OPTİMAL (EKONOMİK) SİPARİŞ MİKTARI

Stok bulundurma maliyeti ile sipariş verme maliyeti toplamının en az olduğu noktadır.


2.Sipariş Maliyeti.Yıllık Gereksinim
Alış Fiyatı. Stoklama Maliyeti (%)


Yıllık Gereksinim (yılda kaç kez ürün alışı yapmalı?)
Optimal Sip. Mik.


360 (kaç günde bir ürün alışı yapmalı
Yıllık Sip. Mik.


Sınav Sorusu…

Bir sanayi işletmesi birim fiyatı 2,500,000 TL olan X malzemesinden yıllık gereksinimi 6000 birimdir. Bir partinin siparişi işletmeye ortalama 15,000,000 TL’ye mâlolmaktadır. X malzemesini depoda bulundurmak için ortalama stok değerinin %20 oranında bir maliyete katlanmaktadır.

a-) Buna göre optimal sipariş miktarı ne kadardır?
b-) Firma kaç kez sipariş verirse ideal sipariş miktarını yakalar?
c-) Kaç günde bir sipariş verirse ideal sipariş miktarını yakalar?

a-)
2x15,000,000x6000
2,500,000 x 0,2

180,000,000
500,000

360,000

Q = 600

b-) Yıllık Sipariş Maliyeti = 6000 / 600 = 10

c-) Günlük Sipariş Maliyeti = 360 / 10 = 36





















Sınav Sorusu…

Birim Fiyat : 100,000
Yıllık İhtiyaç : 5,000
Sipariş Verme Maliyeti : 735,000 ( 2002 Vize Sınav Sorusu )
Stok Bulundurma Maliyeti : %15
Optimal Sipariş Miktarı ne kadardır?



2x735,000 x 5000
100,000 x 0,15

7,350,000,000
15,000

490,000

Q = 700

Sınav Sorusu…

İşletme birim fiyatı 400,000 TL olan A cinsi malzemeden sipariş vermektedir. Bir partinin siparişi işletmeye ortalama 10,000,000 TL’ye mâlolmaktadır. Stok maliyeti %25, optimal satış miktarı ise 500’dür. Buna göre işletme A cinsi malzemeden yılda kaç birim almalıdır?



2x10,000,000 x A
400,000 x 0,25

20,000,000A
100,000 ( 2003 Vize Sınav Sorusu )


250,000 =

20,000,000A = 25,000,000

A =

A = 1,250














İLK MADDE MALZEME DEĞERLEME YÖNTEMLERİ

Üretime gönderilen ve stokta kalan malzemenin maliyetinin belirlenmesi ancak stok değerleme yöntemleriyle mümkündür.

STOK DEĞERLEME YÖNTEMLERİ

1- Ortalama Maliyet Yöntemi
a- Tartılı Ortalama
b- Hareketli Ortalama
2- İlk Giren İlk Çıkar (FIFO)
3- ► Son Giren İlk Çıkar (LIFO)
4- Sabit Fiyatlarla Değerleme Yöntemi
5- Piyasa Fiyatıyla Değerleme Yöntemi
6- Piyasa Fiyatı ve Alış Fiyatından Düşük Olanıyla Değerleme Yöntemi
7- Bu yöntemler dışında Gerçek Maliyet ve Sonradan Girecek İlk Çıkar Yöntemleri de kullanılabilir.

1- ORTALAMA MALİYET YÖNTEMİ

a-) Tartılı Ortalama: Alış maliyetleri alış miktarına bölünerek birim maliyet bulunur. Buna göre malzeme değerlendirilir.
b-) Hareketli Ortalama: Her malzeme alışından sonra yeniden birim maliyet hesaplanır.

Faydaları:
- Uygulaması kolaydır.
- Çok yüksek ve çok düşük mallar arasında bir denge sağlar.

Sakıncaları:
- Fiyatlar arasında aşırı farklar olduğunda maliyet hesaplamaları çok sağlıklı olmaz.

2- İLK GİREN İLK ÇIKAR (FIFO) YÖNTEMİ

İlk alınan malzemenin üretime ilk gönderileceği vasayımına dayanır.

Sınav Sorusu…

03.01.2004 100 1.000.000
05.01.2004 150 3.000.000
08.01.2004 130 Sevk
10.01.2004 200 5.000.000

İlk giren ilk çıkar yöntemine (FIFO) göre sevk maliyeti ne kadardır?

100 x 1.000.000 = 100.000.000
30 x 3.000.000 = + 90.000.000
190.000.000 TL


Son giren ilk çıkar yöntemine (LIFO) göre üretime sevk maliyeti

130 x 3,000,000 = 390,000,000 TL

FIFO’nun yararları: Malzemenin kullanım sırası mantıklı ve sistematiktir. Sağlıklı bir stok kontrolü sağlar. Alınan ve kullanılan malzeme arasında tam bir eşitlik vardır.

FIFO’nun sakıncaları: Hammadde fiyatlarının yükselmesi durumunda maliyetleri eski fiyata göre saptayacağından “fiktif” (fahiri, görünürdeki kar, gerçek olmayan) karlar elde edilmiş olur. Bunun sonucunda aşırı vergi ödemeleri ve kar dağıtımı olacağından işletmenin mali yapısı zayıflar.





3- SON GİREN İLK ÇIKAR (LIFO) YÖNTEMİ

Son alınan malzemenin ilk olarak üretime gönderildiği varsayımına dayanır.

LIFO’nun yararları: Hammadde fiyatlarının yükseldiği dönemde imalat maliyeti de yükseleceğinden fiktif karlar önlenmiş olacak, bunun sonucunda da aşırı vergi ödemeleri ve kar dağıtımının önüne geçilmiş olacaktır.
Hammadde fiyatları düştüğünde, maliyet de düşeceğinden kar artar, girişimci yatırıma üzendirilmiş olur.

LIFO’nun zararları: Fiyatların sürekli yükseldiği bir dönemde hammadde maliyeti piyasa maliyetinin altına düşeceğinden eksik değerlenmiş olacaktır.

►Son giren ilk çıkar (LIFO) yöntemi, üretim yapan işletmelerin genelde tercih ettiği bir yöntemdir. VUK’na göre bu yöntem tercih edilirse, bu yöntemden 5 yıl vazgeçilemez.


4- SABİT FİYATLARLA DEĞERLEME YÖNTEMİ

Hammadde fiyatlarının belli bir süre sabit fiyatlarla değerleneceği varsayımına dayanır. Dönem sonunda sabit fiyat ile gerçek fiyat karşılaştırılır ve aradaki farklar standart fiyat ve tahmini fiyat olarak saptanır, buna göre de kapatılır.

Sabit fiyatlarla değerleme yöntemi; hesaplama kolaylığı sağladığı gibi, maliyet kontrolüne de olanak vermektedir.


5- PİYASA FİYATLARI İLE DEĞERLEME YÖNTEMİ

Stokların maliyeti belirlenirken piyasadaki fiyatla belirlenir.

Yararları: Piyasa fiyatı ile değerleme yapıldığından maliyetler daha gerçekçidir.

Sakıncaları: Piyasadaki cari fiyatların belirlenmesi oldukça güçtür.


6- PİYASA FİYATI veya ALIŞMALİYETİNDEN DÜŞÜK OLANLA DEĞERLEME YÖNTEMİ

Muhafazakarlık kavramına dayanır. Stokların maliyeti değerlendirilirken alış maliyeti yada piyasa fiyatlarından hangisi daha düşük ise ona göre değerlendirilir.

Yararları: Gelecekte doğacak zararların karşılanması, gerçek olmayan kar dağıtımının önlenmesidir.

Sakıncaları: Piyasada değeri, maliyet değerinden düşük olduğunda düzeltici yevmiye kayıtları yapılır. Fakat piyasa fiyatları yüksek olduğunda stok değer artışı dikkate alınmaz.














Sınav Sorusu…

Bir işletmede üretimde kullanılan B malzemesiyle ilgili bilgiler şöyledir:

Tarih Miktar Birim Maliyet Tutar
Alış 4 Kasım 100 5,50 550
Alış 7 Kasım 25 8 200
İmalata Veriliş 14 Kasım 50
Alış 23 Kasım 75 10 750
İmalata Veriliş 30 Kasım 100

Bu bilgilere göre, ilk giren ilk çıkar (LIFO) yöntemine göre imalata gönderilen malzemenin maliyeti ne kadarıdır?

50 x 5,50 = 275  14 Kasım (miktar 50)
50 x 5,50 = 275
25 x 8 = 200 30 Kasım (miktar 100)
25 x 10 = + 250
1000  imalata gönderilen malzeme maliyeti

Aynı yönteme göre stokta kalan malzemenin maliyeti ne kadardır?

1. Yöntem  Sadece 23 Kasımdaki 75 miktar malden 50 maiktar kalmıştır. Geriye kalan;

50 x 10 = 500

2. Yöntem  Tüm tutarlar toplanır.

550 + 200 + 750 = 1500

ve imalata gönderilen malzemenin maliyetinden düşülür.

1500 – 1000 = 500

Sınav Sorusu…

Yukarıdaki bilgilere göre Son Giren İlk Çıkar Yöntemine göre imalata gönderilen malzemenin maliyeti ne kadardır?

25 x 8 = 200
25 x 5,50 = 137,5
75 x 10 = 750
25 x 5,50 = +137,5
1225  imalata gönderilen malzeme maliyeti

Stokta kalan 1500 – 1225 = 275

Sınav Sorusu…

Yukarıdaki verilere, tartılı ortalama yöntemine göre imalata gönderilen malzemenin maliyeti nedir?

550 + 200 + 750 1500
100 + 25 + 75 200

İmalata verilenleri topla 14 Kasım  50
30 Kasım  + 100
150
150 x 7,5 = 1125  imalata gönderilen malzeme maliyeti
1500 – 1125 = 375  stokta kalan malzeme maliyeti
Sınav Sorusu…

Yukarıdaki verilere göre hareketli ortalama yöntemine göre üretime gönderilen malzemenin maliyeti nedir?

- İlk imalata veriliş 14 Kasımdadır. 14 Kasıma kadar olan alışların miktar ve tutar kısımları toplanıp bölünerek birim fiyat belirlenir.

550 + 200 750
100 + 25 125

- İlk imalata veriliş 14 Kasımla çarpılıp üretime gönderilen malzemenin maliyeti bulunur.

50 x 6 = 300  14 Kasımda üretime gönderilen malzeme maliyeti.

- Sonra 14 Kasım kadar ki alışın tutar kısmının toplamı, üretime gönderilen malzemenin maliyetinden (300) çıkarılıp bulunan sayı 23 Kasımdaki alışın tutarına eklenir ve 14 Kasıma kadar ki alışın miktar kısımlarının toplamı 14 Kasımda imalata verilen miktardan (50) çıkarılıp bulunan sayı 23 Kasımdaki alışın tutarına eklenir.

((550 + 200 ) – 300 ) + 750
((100 + 25 ) – 50 ) + 75

100 x 8 = 800  30 Kasımda üretime gönderilen malzemenin maliyeti
300 + 800 = 1100  Üretime gönderilen malzemenin maliyeti
1500 – 1100 = 400  Stokta kalan malzemenin maliyeti

( Hareketli ortalamadan 6 -7 yıldır sınavda soru çıkmamıştır)

Sınav Sorusu…

Bir üretim işletmesinin Ocak ayı A cinsi malzemesiyle ilgili stok hareketleri aşağıdaki gibidir;

Tarih İşlem Miktar Birim Fiyat Tutar
1 Ocak Başlangıçta kalan 500 200,000 100,000,000
5 Ocak Alım 1,500 250,000 375,000,000
10 Ocak Üretime Sevk 1,000
20 Ocak Üretime Sevk 600
31 Ocak Alım 1,000 300,000 300,000,000

Tartılı Ortalamaya Göre…

100.000.000 + 375.000.000 + 300.000.000
500 + 1.500 + 1.000

1.000 + 600 = 1.600
1.600 x 258.333 = 413.352.800 imalata gönderilen malzeme maliyeti

775.000.000 – 413.352.800 = 361.688.000  stokta kalan

FIFO’ya göre…

500 x 200.000 = 100.000.000
500 x 250.000 = 125.000.000
600 x 150.000 = +150.000.000
375.000.000  imalata gönderilen malzeme malyeti

775.000.000 – 375.000.000 = 400.000.000  stokta kalan


LIFO’ya göre…

1.000 x 250.000 = 250.000.000
500 x 250.000 = 125.000.000
100 x 200.000 = + 20.000.000
395.000.000  imalata gönderilen malzeme maliyeti

775.000.000 – 395.000.000 = 380.000.000  stokta kalan


İŞÇİLİK MİKTARININ BELİRLENMESİNDE KULLANILAN BELGELER

1- İşyerinde geçirilen toplam zamanı gösteren belgeler: Otomatik saat kullanımı ve puantaj usulü. Ayrıca işçi saat kartları.

►Ücret bordrolarının hazırlanmasında işçi saat kartlarından faydalanılır. (2003 ara sınav sorusu)

2- Toplu zamanın hangi işler üzerinde, ne kadarlık sürelerde geçirildiğini gösteren belgeler: İşçi çalışma kartı, işçi çalışma kartı özeti.

Her bir işçinin işyerinde hangi gider merkezlerinde, hangi işler üzerinde, ne süreyleçalıştığını “işçi çalışma kartı”ndan görürüz. Tüm işçilere ilişkin işçilik giderlerinin direkt ve endirekt ayrımının yapıldığı tablo “işçi çalışma kartı özeti”dir.

►Bu kartlar özellikle sipariş maliyet sisteminde çok önemlidir. (2003 ara sınav sorusu)

3- İşçilerin çalıştıkları zamanı nerede ve nasıl geçirdiğini gösteren kartlar: İşçi kontrol kartı, iş emri, işçilik takip fişi, günlük işçilik raporu, zaman kontrol kartı, işçilik çalışma kartı.


Ünite 3

►İŞÇİLİK MALİYETLERİ

İşçilik kendi içinde Direkt İşçilik ve Endirekt İşçilik olmak üzere ikiye ayrılır.

Direkt İşçilik: Bir sanayi işletmesinin temel üretim konusunu oluşturan mamül ve hizmeti üretmek için bizzat çalışan ve üretime direkt yüklenebilen işçilik “direkt işçilik”tir. Örneğin, torna tezgahını kullanan kişi, kaynak departmanında çalışan kişi.

Endirekt İşçilik: Üretimde kullanılıp direkt işçilik dışında kalan, üretilen ürüne doğrudan yüklenemeyen işçiliktir. Örneğin, ustabaşı, tamir-bakım, temizlik, taşıma.

YAN ÖDEMELER ( ÜCRET EKLENTİLERİ )

Üretken işçinin elektrik kesintisi, makine arızalanması veya işçi eğitimi gibi durumlarda boşa geçen zamanıdır.
►Boşa geçen zaman, işletmenin önleyemeyeceği nedenlerle ortaya çıkıyorsa dönem zararı olarak kabul edilir. (Grev, yangın, sel, deprem vb. ) Fazla çalışma belli bir siparişin yetişmesi için, yani özel bir iş ivedi olduğu için yapılıyorsa direkt işçilik olarak kaydedilir. Fazle çalışma kapasite eksikliği nedeni ile yapılıyorsa endirekt işçilik olarak kabul edilir.







ÜCRET SİSTEMLERİ

1- Zaman Temeline Göre Ücretlendirme Sistemi

Ücret belirlerken belli bir zaman dilimi dikkate alınır.

Faydaları:

- Kolay ve uygulanabilirdir.
- Sabit gelir garantisi sağlar.
- Zaman baskısı yaratmadığından dikkat ve kalite gerektiren ürünlerin üretiminde kullanılır.

Sakıncaları:

- Ücretin üretimi özendirme gibi bir etkisi vardır.
- Daha fazla kontrole ihtiyaç vardır.

2- Akord Temeline Göre Ücretlendirme Sistemi

Zaman temeline göre ücretin tam tersidir. Parça başına ücret ödenir.

Faydaları:

- Yapılan iş ile ödenen ücret arasında direkt bir ilişki vardır.
- Üretime teşvik eder, verimliliği arttırır.
- Kontrole fazla gerek yoktur.

Sakıncaları:

- İşçiler aşırı çalışacağından ürünlerin kalitesi düşer.
- İşçiler arasında kırı rekabetler olabilir.
- Hak edilen ücret az olduğunda işçi-işveren problemleri doğabilir.

3- Prim Esasına Göre Ücretlendirme Sistemi

Zaman ve akord temeline göre ücretlendirme sistemlerinin sakıncalarını ortadan kaldırmak amacı ile oluşturulmuş bir sistemdir. İşçiye normal ücretin yanında fazla öalışması durumunda ek ücret de ödenir.























Sınav Sorusu…

1,500,000 TL saat ücretiyle çalışan bir işçi %20 akord zammı almaktadır. 1 birim ürünü üretmek için 32 dakika çalışmak zorundadır. İşçi normal çalışma gününde 18 birim üretmiştir. Buna göre işçinin günlük kazancı ne kadardır?

I. Yol

18x32 = 576dk  9,6 saat

1,500,000 x 9,6 = 14,400,000

14,400,000 x 0,20 = 2,880,000

14,400,000 + 2,880,000 = 17,280,000

II. Yol

1,500,000 x 0,20 = 300,000

1,800,000 + 30,000 = 18,000,000


= 30,000


32 x 18 x 30,000 = 17,280,000


Sınav Sorusu…

İşletmede 2,000,000 saat ücretiyle çalışan işçi %35 akord zammı almaktadır. 1 birim mamül üretme zamanı 40 dakikadır. İşçi bir günlük sürede 20 birim üretmektedir. Buna göre günlük ücret ne kadardır?

2,000,000 x 0,35 = 700,000


= 45,000

40 x 20 x 45,000 = 36,000,000


Sınav Sorusu…

Saat ücreti 15,000 TL olan bir işçi günde 8 saat çalışıyor. Fakat 1 saatin boşa geçtiğini varsayalım. Zaman boşa geçme nedeni makinanın bozulmasıdır.

15,000 x 8 = 120,000 Toplam zaman

120,000 – 15,000 = 105,000 Çalıştığı zaman

15,000 Boşa geçen zaman

►Boşa geçen zaman işyerinin önleyemeyeceği nedenlerden (grev, deprem vb.) kaynaklanıyorsa Genel Üretim Gideri yerine Çalışmayan Kısım Gider ve Zararı hesabında izlenir.

Direkt İşçilik 105,000
Genel Üretim Gideri 15,000
(İlgili Hesap) 120,000

KIDEM TAZMİNATI FORMÜLÜ


( Aylık Brüt Ücret + Yan Ödemeler ) x Çalışılan Yıl


Genel Üretim Gideri
(Kıdem Taz. Karşılığı)  Ödenmediyle
(Kasa, Banka vb. )  Ödendiyle


MALİYET MUHASEBESİ 1-3 ÜNİTE DENEME SINAVI

1- Aşağıdakilerden hangisi maliyet muhasebesinin amaçları arasında yer almaz?

a- Mamüllerin maliyetini saptamak
b- Maliyet kontrolüne yardımcı olmak
c- Planlamaya yardımcı olmak
d- Özel yönetim kararlarına yardımcı olmak
e- Mali tabloları hazırlamak

2- Gelecekte kendisinden yarar sağlanması söz konusu olmayan ve ilgili yılın hasılatından çıkarılan faydası tükenmiş maliyet aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

a-) Gider b-) Maliyet c-) Zarar d-) Harcama e-) Gelir

3- Ödeme yada ödeme vaadi ifadesi aşağıdakilerden hangisini tanımlamaktadır?

a-) Gider b-) Hasılat c-) Zarar d-) Maliyet e-) Harcama

4- Satılan mamül maliyeti 25.000.000 TL, üretilen mamül maliyeti 28,000,000 TL, dönembaşı mamül maliyeti 2,000,000 olan bir işletmede dönem sonu mal stoğu kaç TL’dir?

a-) 1,000,000 b-) 2,000,000 c-) 3,000,000 d-) 4,000,000 e-) 5,000,000

5- Aşağıdaki maliyet sistemlerinden hangisi planlama ve kontrol aracı olarak kullanılır?

a- Gerçek maliyet sistemi
b- Değişken maliyet sistemi
c- Standart maliyet sistemi
d- Sipariş maliyet sistemi
e- Safha maliyet sistemi

6- Bilimsel ve teknik temellere dayanılarak hesaplanan ve belirli koşullar altında gerçekleşmesi beklenen maliyet aşağıdakilerden hangisidir?

a- Gerçek maliyet sistemi
b- Değişken maliyet sistemi
c- Standart maliyet sistemi
d- Sipariş maliyet sistemi
e- Safha maliyet sistemi

7- Aşağıdakilerden hangi 7/A seçeneğindeki gider hesaplarından biri değildir?

a- Direkt işçilik
b- Çeşitli giderler
c- Direkt ilk madde malzeme
d- Genel üretim maliyetleri
e- Genel yönetim giderleri

8- Sipariş maliyet sistemi hangi maliyet sisteminin alternatifidir?

a- Gerçek maliyet sistemi
b- Değişken maliyet sistemi
c- Standart maliyet sistemi
d- Tam maliyet sistemi
e- Safha maliyet sistemi

9- Üretimde kullanılan yada tüketilen tüm ilk madde ve malzemelerin parasal tutarına ne ad verilir?

a- Endirekt malzeme maliyetleri
b- İşletme malzemesi maliyetleri
c- Direkt ilk madde ve malzeme maliyeti
d- İlk madde malzeme maliyeti
e- Yardımcı malzeme maliyeti

10- Tekstil üretimi yapan fiskos işletmesi penye üretiminde kullanılmak üzere 300,000,000 TL’lik ilk madde malzeme satın almıştır. Bunun 100,000,000 TL’lik kısmı yardımcı malzemedir. 7/A seçeneğine göre yardımcı malzeme hangi hesapta izlenir?

a- Satılan malın maliyeti hesabı
b- Genel yönetim giderleri hesabı
c- Direkt ilk madde malzeme hesabı
d- Genel üretim giderleri hesabı
e- İlk madde malzeme hesabı

11- Fiyatların yükseldiği dönemde zahiri karın önlenmesi için aşağıdaki değerleme yöntemlerinden hangisi önerilir?

a-) FIFO b-) LIFO c-) Ortalama Maliyet d-) Hareketli Ortalama e-) Tartılı Ortalama

12- Muhafazakarlık kavramına dayalı stok değerleme yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

a- FIFO
b- LIFO
c- Sabit fiyatlarla değerleme
d- Piyasa fiyatıyla değerleme
e- Piyasa fiyatı yada alış maliyetinden düşük olanıyla değerleme

13- Satınalma bölümünün satın alması gereken ilk madde ve malzemelerin nicelik ve niteliğini öğrenmede kullandığı belge aşağıdakilerden hangisidir?

a- Stok kartı
b- Ambar fişi
c- İlk madde ve malzeme istek fişi
d- İlk madde ve malzeme satın alma istek fişi
e- Ambar iade fişi

14- Bir üretim işletmesinde üretim faaliyetlerinde kullanılmak amacıyla yarısı peşin yarısı kredili 200,000,000 TL tutarında hammadde satın almış ve işletme deposuna konmuştur. Bu tanım hangi kavram ile ifade edilir?

a-) Maliyet b-) Gelir c-) Harcama d-) Ödeme e-) Zarar







15- Aşağıdakilerden hangisi işçilerin çalıştıkları zamanı nerede veya hangi işlerde geçirdiğini saptamak için düzenlenen raporlardan biri değildir?

a- İş emri
b- Günlük işçilik raporu
c- Zaman kontrol kartları
d- İşçilik takip fişi
e- Bordro

16- Aşağıdakilerden hangisi son giren ilk çıkar (LIFO) yönteminin yararlarından biri değildir?

a- Hammadde fiyatlarının sürekli yükselmesi durumunda aşırı kar ve kar dağılımları önlenmiş olur.
b- Çabuk bozulan malzemeleri önce imalata gönderilerek sağlıklı bir stok kontrolüne olanak verir.
c- Hammadde fiyatlarının düştüğü dönemlerde kar artar.
d- Enflasyonist dönemlerde işletmesi aşırı vergi yükünden kurtarır.
e- Hammadde fiyatlarının istikrarsız olduğu dönemlerde işletmenin faaliyet karları istikrar sağlar.

17- Aşağıdakilerden hangisi işletme malzemesinin özelliklerinden biridir?

a- Mamülü etkilemekle birlikte, miktar ve değer olarak mamülün temel öğesini oluşturmaz.
b- Üretim sürecinde artık ve telef şeklinde ortaya çıkıp yeniden mamül içinde kullanılabilir.
c- Üretim sırasında harcanıp mamül bünyesinde yer alır.
d- Mamül içinde ne kadar harcanacağının teknik bakımdan belirlenmesi çok zordur.
e- Üretimin devamlılığının sağlanması için kullanılan bakım-onarım malzemeleridir.

18- Aşağıdakilerden hangisi mobilya sektöründe faaliyet gösteren bir işletmenin üretim akışında yer almaz.

a- Mobilya boyanması
b- Mobilyanın satılması
c- Parçaların montajı
d- Mobilyanın ambalajlanması
e- Tahtaların kesilmesi

X imalat işletmesinin kullandığı A malzemesine ilişkin satın alma ve imalata verme bilgileri aşağıdaki gibidir…

Tarih Açıklama Miktar (KG) Birim Fiyatı Tutar
05.09. Satın alma 110 5000 550,000
10.09. Satın alma 40 5500 220,000
16.09. İmalata verilen 70

19- Bu bilgilere ve Son Giren İlk Çıkar (LIFO) yöntemine göre dönem sonu stokların maliyeti kaç TL’dir?

a-) 350,000 b-) 370,000 c-) 390,000 d-) 400,000 e-) 420,000

20- Yukarıdaki bilgilere göre Hareketli Ortalam yönteminde imalata verilen malzemenin maliyeti kaç TL’dir?

a-) 359,000 b-) 411,000 c-) 512,000 d-) 550,000 e-) 800,000

21- Aşağıdakilerden hangisi endirekt işçilik olarak nitelendirilemez?

a- Üretken işçilere ödenen ücretler
b- Bakım-onarım personeline ödenen ücretler
c- İşçilerin sosyal sigorta işveren payları ödemeleri
d- Ustabaşlarının aldığı ücretler
e- İşçilerein makine başında geçirdiği boş zamanlar


22- Aşağıdakilerden hangisi temel imalat maliyetini oluşturan kalemlerdir?

a- Direkt işçilik - Endirekt işçilik
b- Dönem maliyetleri – Mamül maliyetleri
c- Direkt işçilik – Genel imalat maliyetleri
d- Satış maliyetleri – Yönetim maliyetleri
e- Direkt malzeme – Direkt işçiklik

23- Bir üretim işletmesinde 32 yıl çalışmış olan bir işçinin son aylığına ilişkin bilgiler şöyledir;

Çalışma Süresi 30 gün
Brüt Ücret 700,000,000
Yan Ödemeler 200,000,000
Gelir ve Damga Vergisi 100,000,000
Net Ücret 550,000,000

Buna göre işçinin emekli olması durumunda kıdem tazminatı ne kadar olur?

a-) 28,8 b-) 25,6 c-) 22,6 d-) 19,2 e-) 17,6

24- Makine parçaları üreten bir işletmede aşağıdaki bölümlerden hangisinde çalışanlar direkt işçilik niteliğinde olmaz?

a-) Kesim b-) Tesviye c-) Torna d-) Döküm e-) Yemekhane

25- Özellikle ücret bordrosunun hazırlanmasında temel bilgi kaynağı niteliğinde olan, her bir işçinin iş yerinde geçirdiği toplam zamanı gösteren karta ne ad verilir?

a- İşçi saat kartı
b- İşçi çalışma kartı
c- İşçi çalışma kartı özeti
d- Sipariş kartı
e- Stok kartı

26- Bir hafta, on gün yada aylık dönemlerde tahakkuk eden ücretlerin direkt ve endirekt ayrımına dikkat edilerek yevmiye kartlarına geçirilmesinde kullanılan kart aşağıdakilerden hangisidir?

a- İşçi saat kartı
b- İşçi çalışma kartı
c- İşçi çalışma kartı özeti
d- Sipariş kartı
e- Stok kartı

27- Aşağıdakilerden hangisi zaman temeline göre ücret sisteminin avantajlarından yararlanılarak kullanılmaz?

a- Özel dikkat isteyen kaliteli üretim işletmelerinde
b- Yürüyen şerit sistemi şeklindeki işlerde
c- Müstahdemlik işlerinde
d- Gece bekçiliği işlerinde
e- Pazarlama işlemlerinde







28- Aşağıdaki nedenlerden hangisine bağlı olarak ortaya çıkan boşa geçen zaman karşılığı işçilik, çalışmayan gider yada zararlar hesabına kaydedilir?

a- Üretim araçlarının bozulması
b- Hammaddelerin üretime sevkinde ortaya çıkan aksamalar
c- Normal kapasitenin altında üretim yapılıyor olması
d- İş tanıtım ve talimatlarındaki eksiklikler
e- Enerji sıkıntısından ortaya çıkan kısıtlamalar

29- Yıllık ücretli izin için tahmini olarak 300,000,000 TL düşünülmüş ve karşılık ayrılmıştır. Yıl sonunda fiili olarak yıllık izin ücretlerinin 350,000,000 TL olarak gerçekleştiğini ve en son izin ücreti ödemesinde 60,000,000 TL olduğunu varsayarsak Genel Üretim Giderleri hesabına kaydedilecek tutar ne kadardır?

a- 50,000,000
b- 60,000,000
c- 65,000,000
d- 70,000,000
e- 80,000,000

30- Pazarlama gider yerinde çalışan bir personel için ayrılan aylık kıdem tazminatı karşılığı hesabı alacaklandırılırken borçlandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisi olacaktır?

a- Direkt işçilik giderleri hesabı
b- Genel üretim giderleri hesabı
c- Hizmet üretim maliyeti hesabı
d- Genel üretim giderleri hesabı
e- Pazarlama, satış ve dağıtım giderleri hesabı

Cevaplar…

1-E 2-A 3-E 4-E 5-C
6-C 7-B 8-E 9-D 10-D
11-B 12-E 13-D 14-A 15-E
16-B 17-E 18-B 19-D 20-A
21-A 22-E 23-A 24-E 25-A
26-C 27-E 28-E 29-A 30-E


ÜNİTE 4

GENEL ÜRETİM MALİYETLERİ

Genel Üretim Maliyetlerinin Özellikleri

1- Direkt ilk madde malzeme ve direkt işçilik dışında kalana tüm maliyetlerdir.
2- Bu maliyetler ile üretilen mamüller arasında direkt bir ilişki yoktur.
3- Bu maliyetler grubunda sabit, değişken ve karma maliyetler vardır.
4- Bu maliyetler dönem içerisinde düzensiz dağılım gösterirler ( örneğin ısıtma giderleri mevsim itibari ile değişir)
5- Bu maliyetlerin kesin tutarlarının bir kısmı ancak yıl sonunda belli olur. (bakım, onarım maliyetleri)
6- Yıllık tutarlarının ne kadar olduğu belirlenen bazı maliyetler, üretilen mamülün maliyetine eklenebilir.







Genel Üretim Maliyetleri ( Kalemleri)

1- Endirekt malzeme (yardımcı, işletme malzemeleri)
2- Endirekt işçilik maliyetleri
3- Üretimde kullanılan duran varlıkların amortisman giderleri

Üretimde kullanılmayan duran varlıkları kaydederken çalışmayan kısım, gider ve zararları hesabında izlenir. Dönem gideri olarak muhasebeleştirilir.

4- Üretimde kullanılan sabit hizmetlerin sigorta, vergi, resim, harç ve kira giderleri
5- Enerji ve yakıt giderleri
6- Servis giderleri

Genel üretim maliyetleri, gider yerleri açısından esas üretim, yardımcı üretim ve yardımcı hizmet olarak sınıflandırılır.

►Genel üretim, üretken maliyetler açısından endirekt maliyet niteliğinde iken gider merkezleri açısından direkt olabilir.

Örneğin… Mobilya üretiminde kullanılan tutkal mamül açısından endirekttir. Kullanılan yer açısından ise direktir.
Örneğin… Torna departmanında kullanılan yağ, üretilen ürün açısından endirekt, gider yeri açısından direktir.

Genel üretim maliyetlerinden endirekt nitelikle olanlar dağıtım anahtarları açısından mamaüllere yüklenirler.
Amortisman Giderleri

Üretim departmanında kullanılan makinaların amortisman giderleri tahmini tutarlar üzerinden üretimin maliyetine yüklenir.


Genel Üretim Gideri
Maliyet Giderleri Karşılığı Hesabı



Genel Üretim Gideri
Maliyet Giderleri Karşılığı Hesabı
Birikmiş Amortisman



İşletmenin katlandığı finansman giderlerinin üretim ile ilgili olması durumunda bu tutar üretimin maliyetine eklenir.

Değişken Maliyetler

Üretim hacmi ile birlikte artıp azlan maliyettir.

Örneğin… Direkt ilk madde ve malzeme
Direkt işçilik
İşletme malzemesi gibi…







Sabit Maliyetler

Faaliyet hacmi ne kadar artarsa artsın, toplam olarak aynı kalan maliyetlerdir. Ancak üretilen birimlerin sayısı arttıkça birim başına maliyet azalır.

Örneğin… Kira, vergi.


a- Yönetilemeyen Sabit Maliyetler

İşletme yönetiminin kısa dönemlerde vazgeçemediği maliyetlerdir. Kira, vergi, personel maaşı gibi.

b- Yönetilebilen Sabit Maliyetler

Kısa dönemde vazgeçilebilen maliyetlerdir.

c- Karma Maliyetler

Hem sabit hemde değişken özellikler gösteren maliyetlerdir. Bu maliyetlerin hiçbir zaman sıfır olması mümkün değildir. Örneğin bakım-onarım maliyetleri karma maliyettir.

Karma Maliyetlerin Sabit ve Değişken Kısımlarının Ayrılmasında Kullanılan Teknikler

1- Muhasebe tekniği
2- En yüksek ve en düşük noktalar tekniği
3- Dağılım grafiği tekniği
4- En küçük kareler tekniği: Objektiflik düzeyi en yüksek olan tekniktir.


DOĞRUSAL MALİYET FONKSİYONU DENKLEMİ (BÜTÇELENEN GENEL İMALAT MALİYETİ)

y = a + bx Faaliyet ölçüsü

Birim değişken maliyet

Toplam sabit maliyet

Toplam maliyet

Sınav Sorusu…

y = 100,000,000 + 250,000x

şeklindeki maliyet fonksiyonuna sahip bir gider yerinden gelecek ay 200 saat faaliyette bulunacağı beklentisi içinde bütçelenen karma faaliyet tutarı ne kadardır?

150,000,000 = 100,000,000 + 250,000 . 200

















Sınav Sorusu…

Bir işletmeye ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir:

Aylar Direkt İşçi Saat Bakım-Onarım
Ocak 120 100,000,000
Şubat 100 130,000,000
Mart 150 200,000,000

Yukarıdaki bilgilere göre ve düşük yüksek noktalar yöntemine göre birim değişken maliyet ne kadardır?

150 200,000,000
+ 100 130,000,000
50 70,000,000

70,000,000
50

ÜNİTE 5

MALİYET DAĞITIMLARI

Gider dağıtımı ile amaçlanan, üretilen mamülün maliyetinin belirlenmesidir.

1.Dağıtım: Endirekt giderlerin tüm gider yerlerine dağıtım anahtarları aracılığıyla dağıtılmasıdır.

Gider dağıtım anahtarları: Gider merkezlerine direkt yüklenemeyen giderleri, gider yerlerine dağıtmada kullanılan ölçütlere dağıtım anahtarı denir. Örneğin; aydınlatma gideri için watt toplamı veya ampul sayısı, su gideri için musluk sayısı veya işçi sayısı.

►Makinaların amortismanı, ustabaşı ücreti endirekt ilk madde malzeme giderleri açısından direkt olduğundan mamüle dağıtım anahtarı kullanılmadan direkt olarak yüklenir.

2.Dağıtım: Yardımcı gider yerlerinde toplanan giderlerin esas üretim yerlerine dağıtılmasıdır. 2. dağıtım ile amaçlanan üretilen mamülün maliyetini saptamak ve maliyet kontrolü sağlamaktır.

3.Dağıtım: Esas üretim yerinde toplanan giderlerin mamüle yüklenmesidir.


















Sınav Sorusu…

Esas Üretim Yardımcı Üretim
Gider Yeri Tutar Dağıtım Anahtarı Kesim Montaj Bakım Yemek Genel Yönetim
Fabrika Bina Amortismanı 21,000,000 m2 500 400 300 200 -
Su Gideri 2,500,000 İşçi Sayısı 35 40 12 8 5


Yukarıdaki bilgilere göre fabrika amortisman ve su giderlerini dağıtın.

1.Dağıtım:

21,000,000
500+400+300+200

Kesim 15,000 x 500 = 7,500,000
Montaj 15,000 x 400 = 6,000,000
Bakım 15,000 x 300 = 4,500,000
Yemek 15,000 x 200 = 3,000,000

2,500,000
35+40+12+8+5

Kesim 25,000 x 35 = 875,000
Montaj 25,000 x 40 = 1,000,000
Bakım 25,000 x 12 = 300,000
Yemek 25,000 x 8 = 200,000
Genel Y. 25,000 x 5 = 125,000

2.Dağıtım:

1- Doğrudan Dağıtım: Yardımcı gider yerlerinde toplanan giderler esas üretim yerine dağıtılır. Yardımcı üretim yerleri birbirlerinden pay almaz ve birbirine pay vermez.

2- Kademeli Dağıtım (Merdiven, Basamak Yöntemi): En yüksek yardımcı gider merkezi en yukarıya yazılarak kendinden sonra gelen yardmcılara ve esaslara dağıtımın yapıldığı yöntemdir. En yukarıdaki yardımcı üretim yeri hiçbir yerden pay almaz.

3- Matematiksel Dağıtım Yöntemi: Yardımcı gider yerleri arasında hem birbirine hemde esas üretim yerlerine dağıtım yapılır. Yardımcılar hem birbirinden pay alır hem pay verir. Yardımcı üretim yerleri arasında 2 bilinmeyenli bir denklem kurulur ve buna göre dağıtım yapılır.


















Sınav Sorusu…

A üretim işletmesinde 2 eses, 2 de yardımcı üretim yeri bulunmaktadır. 1. dağıtım sonucunda maliyet merkezlerinde biriken maliyet ve kullanılan dağıtım ölçüleri şöyledir:

Maliyet Yerleri Birinci Dağıtım İşçi Sayısı Malzeme Maliyetleri
Esas Maliyet Yeri 1 40,000,000 15 1,000,000
Esas Maliyet Yeri 2 80,000,000 10 4,000,000
Yardımcı Maliyet Yeri 1 15,000,000 6 ---
Yardımcı Maliyet Yeri 2 10,000,000 5 500,000

Yardımcı Maliyet Yeri 1 işçi sayı, Yardımcı Malzeme Yeri 2 malzeme maliyeti dağıtım anahtarıyla dağıtılacaktır. Buna göre ve doğrudan yöntemine göre yardımcı maliyet yeri 1’den esas maliyet yeri 1’in alacağı pay ne kadardır?

15,000,000
15+10

600,000 x 15 = 9,000,000

Sınav Sorusu…

Yukarıdaki bilgilere göre yardımcı maliyet yeri 2 den Esas Maliyet Yeri 1’in alacağı pay ne kadardır?

10,000,000
5,000,000

Sınav Sorusu…

Yukarıdaki bilgilere ve kademeli yönteme göre yardımcı maliyet yeri 1’den esas maliyet yeri 1’in alacağı pay ne kadardır?

15,000,000 500,000 x 15 = 7,500,000
5+15+10

Sınav Sorusu…

Yardımcı maliyet yeri 2’den esas maliyet yeri 1’in alacağı pay kademeli yönteme göre ne kadardır?

Yardımcı maliyet yeri 1’den Yardımcı maliyet yeri 2’nin aldığı pay:

15,000,000
5+15+10

Yardımcı maliyet yeri 2’den Esas maliyet yeri 1’e düşen pay:

12,500,000
5,000,000












ÜNİTE 6

FAALİYETE DAYALI MALİYETLEME ve BİRLEŞİK MALİYET DAĞITIMI

►Maliyet Muhasebesi Uygulamasını Etkileyen Temel Faktörler:

1- Hizmet sektörünün yaygınlaşması
2- Teknolojik gelişmeler
3- Global rekabetteki artışlar


TAM ZAMANLI ENVANTER YÖNTEMİ

İlk madde ve malzeme, mamül ve yarı mamül stoklarının sıfıra indirgenmesi hedefine dayanan maliyet sistemidir. Sıfır hatalı üretim de bu sistemin varsayımlarındandır.

Faaliyete Dayalı Maliyetleme:

Maliyet yerleri genel maliyet yerlerinde toplanır. Buradan çeşidine göre ayrı yerlere aktarılır. Daha sonra uygun dağıtım anahtarlarıyla mamüllere yüklenir.

Geleneksel Maliyetleme:

Maliyetler tek bir yerde toplanır ve tek bir dağıtım anahtarı ile mamüllere yüklenir.

►Faaliyete dayalı maliyetlemede genel üretim maliyetleri ilgili oldukları ürünlere daha detaylı ve daha sağlılı yüklenir.


BİRLEŞİK MAMÜL

Birden çok mamülün üretildiği üretim sürecinde, ortaya çıkan fakat satış değeri yüksek olan mamüldür.
Yan Mamül: Birleşik üretim sürecinde ortaya çıkan fakat satış değeri daha düşük olan mamüldür.
Birleşik Maliyet: Birleşik mamülleri üretmek için katlanılan maliyettir.



Birleşik Maliyetlerin Birleşik Mamüllere Dağıtılmasında Kullanılan Yöntemler


1- Fiziksel Ölçüler Yöntemi

Birleşik maliyet, birleşik miktara bölünerek bir birim için birleşik maliyet payı hesaplanır. Hangi mamülün tutarı hesaplanacak ise onunla çarpılır.

2- Satış Değeri Yöntemi

Bileşik maliyet, satış değeri toplamına bölünerek bulunan dağıtım oranı hangi mamül hesaplanacak ise onun satış değeri ile çarpılır.
► Tek düzen planında birleşik mamül kaydedilirken 152 Mamüller Hesabında izlenir. Yan mamül kaydedilirken Diğer Stoklarda izlenir.











Sınav Sorusu…
Bir işletmeye ilişkin veriler şöyledir:

X mamülü Y mamülü
Birim Direk İşçi Saat 4 4
Üretim Miktarı 5,000 15,000
Sipariş Sayısı 40 100
Makine Hazırlama Sayısı 70 30


Faaliyetler Maliyet Maliyet Etkileri
Hacimle İlgili Maliyet 500,000,000 Direk İşçi Saat
Satın Almayla İlgili Maliyet 700,000,000 Sipariş Sayısı
Makine Hazırlama Maliyeti + 350,000,000 Makine Hazırlık Sayısı
Toplam Genel İmalat Maliyeti 1,550,000,000

Bu bilgilere ve geleneksel maliyetleme yöntemine göre Direkt İşçi Saat başına genel üretim maliyeti yükleme haddi kaç birimdir? X ürününün üretim maliyeti ne kadardır?

5000 x 4 = 20,000 15,000 x 4 = 60,000

1,550,000,000
20,000 + 60,000

X mamülü = 19,375 x 4 = 19,375

Sınav Sorusu…

Yukarıdaki verilere göre satın alma faaliyetiyle ilgili sipariş sayısı başına yükleme oranı kaç birimdir?

700,000,000
100 + 40

Sınav Sorusu…

Yukarıdaki verilere göre ve faaliyete dayalı maliyetleme yöntemine göre X ürününe, üretim birimi başına düşen genel üretim maliyeti ne kadardır?

500,000,000
20,000 + 60,000

700,000,000
40+100

350,000,000
70+30

6,250 x 20,000 = 125,000,000
5,000,000 x 40 = 200,000,000
3,500,000 x 70 = + 245,000,000
570,000,000 Toplam üretim maliyeti X için

570,000,000 / 5,000 = 114,000 X için birim üretim maliyeti





Sınav Sorusu…

Birleşik maliyet 3,000,000
A mamülünün miktarı 3,000
B mamülünün miktarı 5,000
A mamülünün satış tutarı 2,700,000,000
B mamülünün satış tutarı 5,000,000,000

Bu bilgilere göre ve fiziksel A mamülünün birleşik maliyetten aldığı pay ne kadardır?

3,000,000
3,000 + 5,000

375 x 3,000 = 1,125,000

Sınav Sorusu…

Yukarıdaki verilere göre satış değeri yöntemine göre A mamülünün birleşik maliyetten aldığı değer ne kadarıdır?

Toplam Satış = 2,700,000,000 + 5,000,000,000

3,000,000
7,000,000,000

0,0003 x 2,700,000,000 = 810,000


ÜNİTE 7

SİPARİŞ MALİYET SİSTEMİ

Çeşitli türde, özellikle müşterilerin isteklerine göre üretim yapan işletmelerde kullanılan sistemdir. Sipariş maliyet sistemindeki en önemli unsur sipariş maliyet kartıdır. Her bir siparişe ilişkin bilgiler bu kart üzerinde yer alır.

►Sipariş maliyet kartını oluşturabilmek için ilk madde malzeme istek fişi ve işçilik çalışma kartından faydalanılır.

Sapma (Fark): Bütçelenen Genel İmalat Maliyeti ile Fiili İmalat Maliyeti arasında ortaya çıkan farktır. Olumlu farklar için ilgili hesap alacaklandırılır. Olumsuz farklar için ilgili hesap borçlandırılır. Aradaki fark belirtilmek için Genel İmalat Maliyeti Hesabı kullanılır. Ayrıntı belirtmek isteniyorsa mamül, yarı mamül için ayrı ayru hesap açılabilir.

Sınav Sorusu…

Genel üretim giderleri hesabının borç kalanı 800,000,000 TL yansıtma hesabı alacak kalanı ise 900,000,000 TL’dir. Buna göre ne kadar eksik veya fazla yükleme söz konusudur?

Genel Üretim Maliyeti 800,000,000 TL  fiili, gerçekleşen
Genel Ür. Mal. Yansıtma 900,000,000 TL  bütçelenen, tahmini
100,000,000 TL fazla yükleme / olumlu sapma


Genel Üretim Maliyeti Yansıtma 900,000,000
Genel Üretim Maliyeti 800,000,000
Satılan Mamül Maliyeti 100,000,000
Sınav Sorusu…

Genel üretim giderlerinin borç kalanı 50,000,000 TL, yansıtma 60,000,000 TL. Yarı mamaüller üretim hesabının borç kalanı 200,000,000 TL, mamüllerin borç kalanı 3,000,000,000 TL. Bu bilgilere göre Genel Üretim Maliyetinin düzeltmesinde alacaklandırılması gereken yarı mamüller üretim hesabı kaç liradır?

200,000,000
200,000,000 + 50,000,000 + 3,000,000,000

60,000,000 – 50,000,000 = 10,000,000

0,06 x 10,000,000 = 600,000

Sınav Sorusu…

Yukarıdaki verilere göre ortaya çıkan fazla yükleme dağıtıma tabi tutulmadan doğrudan düzeltme tercih edilseydi, alacaklandırılması gereken hesap hangisi olacaktı ve ne kadar olacaktı?


Genel Üretim Maliyeti Yansıtma 60,000,000
Genel Üretim Maliyeti 50,000,000
Satılan Mamül Maliyeti 10,000,000
Tüm Mesajlarına Bak
Alıntı ile Cevapla
Yeni Yorum Gönder 



Staja Başlama Maliyet Muhasebesi Ders Notları konusu
Staja Başlama Maliyet Muhasebesi Ders Notları Konusunun Etiketleri Etiketler
Staja Başlama Maliyet Muhasebesi Ders Notları Konusunun Linki Direk Link
Staja Başlama Maliyet Muhasebesi Ders Notları Konusunun HTML Kodu HTML Link
Staja Başlama Maliyet Muhasebesi Ders Notları Konusu BBCode Linki BBCode Link
Staja Başlama Maliyet Muhasebesi Ders Notları Konusunu Paylaş Sosyal Paylaş


Konu ile Alakalı Benzer Konular
Konular Yazar Yorumlar Okunma Son Yorum
  Maliyet Muhasebesi Ders Notları zeyno 1 5,637 19.06.2013 23:57
Son Yorum: stajyer
  Maliyet Muhasebesi Sınav Soruları caner 1 3,937 19.06.2013 23:55
Son Yorum: stajyer
  7/A MALİYET HESAPLARI caner 0 3,077 16.06.2013 18:47
Son Yorum: caner
  Maliyet Muhasebesi Başabaş Noktası caner 0 3,511 15.06.2013 01:58
Son Yorum: caner
  MALİYET MUHASEBESİ-BİRLEŞİK MALİYET zeyno 0 2,459 07.06.2013 02:12
Son Yorum: zeyno

Hızlı Menü:

Şu anda bu konuyu okuyanlar: 1 Ziyaretçi